Keeping It Real Art Critics
home






Kate Sinha licht haar kandidatuur toe
.
Wat zou haar directeurschap betekenen?


Kate Sinha, 25 juni 2018
Door te spelen met opinies, en deze op theatrale wijze tegen elkaar uit te spelen, creŽert Kirac een ruimte waarin het gepolariseerde publieke debat weer van een afstand kan worden bekeken. Dit is de esthetische mogelijkheid van kunst, die ik als artistiek directeur van het Stedelijk Museum centraal zou stellen.

De manier waarop ik kunst benader, staat haaks op de mores die nu in het globale en lokale kunstcircuit dominant zijn, en die het museum nu in een impasse houden.

Steven ten Thije, curator van het Van Abbe museum, is een goed voorbeeld van wat nu in de kunstwereld leidend is. Hij stelt in Kirac aflevering 13 dat het aan ‘provocatieve kunst’ ligt dat “het er de afgelopen twintig jaar niet gezelliger op is geworden”. Hij ziet provocatie en openheid in kunst dus als een oorzaak van de verharding van de discussie die we de laatste tijd zien, en dus is zijn conclusie dat kunst voorzichtiger zal moeten worden.

Naast het feit dat voorzichtige kunst zichzelf onmiddellijk overbodig maakt omdat het nergens over durft te gaan, herken ik juist een tegenovergesteld verband: naarmate kunst zich de afgelopen jaren steeds sterker is gaan profileren als morele hoeder van de samenleving, heeft zij zich ook steeds sterker afgewend van alles wat zij als slecht of onwelgevallig kenmerkt.

Zo vertelt Beatrix Ruf, voormalig directeur van het Stedelijk Museum, in een artikel in de Volkskrant hoe zij het museum aanwendt als tegenwicht van het ‘populisme’. Maar wat dat populisme vervolgens inhoudt, of waar het door komt, wie de populisten zijn, evenals het feit dat haar uitspraken een vorm van populistische retoriek zijn - daar staat ze niet bij stil. Elke vorm van interesse voor het gekenmerkte probleem ontbeert zij, want het is niet goed, en behoeft daarom geen nadere beschouwing; laat staan dat het een plek in het museum verdient.

Op deze manier krijgt een volstrekt eenzijdig beeld van wat slecht is volop de ruimte om zichzelf op gemakzuchtige wijze te bevestigen ten overstaan van een publiek dat het er mee eens is. Een publiek dat het er niet mee eens is voelt zich immers al lang niet meer welkom in het museum, voelt zich weldegelijk buitengesloten. Op die manier is de vijand altijd de andere groep. De reden dat ik juist dit als een gevaar zie, is omdat ik hierin de kern zie van de polarisering van het debat. Pas als de kunst, en daarmee vooral ook de belangrijke culturele instituten die de kunst vertegenwoordigen, ook de 'slechte' kanten van de samenleving, de mens en de tegenstrijdigheden van het leven, toelaten in een holistisch, realistisch en eerlijk perspectief op mens en samenleving, ontstaat er ruimte voor een open, minder gespannen dialoog. Kunst is bij uitstek de arena waarin deze dialoog op geciviliseerde, want gesublimeerde wijze mogelijk is. De beste kunst gaat namelijk over goed ťn kwaad, en hoe dit door elkaar heen loopt. Net als in het echte leven. Kunst kan daarin realistisch zijn.

Zodra het Stedelijk Museum zich onder mijn leiding openstelt voor een dergelijke kunstopvatting, zal zij daardoor meteen vrijer zijn om zowel een relevante als originele artistieke koers te varen. De uitdaging ligt namelijk in het aanbieden van een werkelijk divers programma, en dit kan alleen wanneer zij de werkelijke diversiteit van de samenleving erkent, evenals de esthetische positie van de kunst daartoe. Wereldwijd worstelen musea, kunstenaars en curatoren met deze kwestie, en met de voorhoedepositie die het Stedelijk Museum op deze manier onder mijn leiding zou verwerven, zal het museum ook internationaal hoge ogen gooien. 

Ik doe hierbij twee concrete tentoonstellingsvoorstellen, om een beeld te schetsen:

Een Blockbuster show met schilder Kerry James Marshall
Kunstenaar Kerry James Marshall maakt prachtig werk omdat hij zowel de complexiteit van zijn onderwerp, “de zwarte kunstenaar”, alsook zijn artistieke traditie, “de schilderkunst”, serieus neemt, waardoor hij de toeschouwer werkelijk iets laat zien, in plaats van verveeld en gemakzuchtig de geijkte denkpatronen omtrent racisme te reproduceren. Zijn werk is enorm succesvol op de kunstmarkt, en valt dus onder de “jet-set” kunst, die volgens het advies van de Amsterdamse kunstraad niet interessant is voor het Stedelijk museum. Een grote overzichtstentoonstelling van Kerry James Marshall zou niet alleen een geweldige kans zijn om de beste werken bij elkaar te zien, maar zou ook laten zien hoe goede kunst altijd de platte categorieŽn waarin men het in wil delen (wel of niet “jet-set”, wel of niet “zwart”) overstijgt. Zes jaar geleden was het vanwege Kerry’s toen nog bescheiden roem weliswaar makkelijker geweest om deze show bij elkaar te krijgen, maar nu zouden de niet geringe inspanningen een spectaculaire blockbuster show opleveren, waar iedereen op afkomt.

1
Kerry James Marshal, Vignette, 2003
Acrylic on fiberglass
72 ◊ 108 in; 182.9 ◊ 274.3 cm

Omdat blockbuster shows veel bezoekers genereren, is er daarnaast ruimte om met kleinere of controversiele tentoonstellingen te experimenteren.

YouTube Arena. Een tentoonstelling.
Een ander fenomeen dat ik graag aandacht zou willen geven is de kunsttraditie die zich nu met name op YouTube ontwikkelt. Films van kunstenaars zoals Sam Hyde, Tarik Sadouma, en ook ons eigen Kirac, zijn voorbeelden van Vlog-achtige kunstuitingen waarbij het verhaal zich ontwikkelt terwijl het in de camera verteld wordt, waardoor de betrokkenheid van de verteller een betekenisvol verband aangaat met de ontwikkeling van het vertelde verhaal. Ik zou graag met een show reflecteren op het bedwelmende, hypnotische, sociaal-realistische karakter van deze kunstvorm, die greep probeert te krijgen op de realiteit, door de realiteit als theater te beschouwen. In zekere zin behoort ook het werk van Jordan Peterson hiertoe, ook al ziet hij zichzelf niet als kunstenaar. Een dergelijke contextualisering zou een manier zijn om na te denken over de betekenis van zijn werk en de aantrekkingskracht die het op mensen heeft.


1
Performer and comedian Sam Hyde